Moyaklar haqida köpçilikni bilmaydigan 10 ma’lumot

Erkaklik bezlari boşqaça qilib aytganda moyaklar (yimirta (eski özbekçada), testis-lotinçada) jinsiy olatning öng va çap tomonida joylaşgan böladi. Moyaklarning erkaklik gormonlarini (eng maşhuri TESTOSTERON) işlab çiqiş, uruğ işlab çiqiş va erkaklikka hos taşqi körinişni ta’minlaş asosiy vazifalaridandir. Uruğni sifatli işlab çiqarişlari uçun tana haroratidan 1-2 gradus pastroq haroratda bölişlari kerak.

Şuningçun ota-bobolarimiz erkak çaqaloqlarga tagliklarni (pamperslarni) kamroq işlatişlikni va voyaga yetiş davrida tor kiyim kiyişdan bekorga qaytarişmagan.

Moyaklar haltasida - yorğoqda osilib turuşining siri ham aynan şunda siz ham e’tibor bergansiz issiq kunlari moyaklar juda ham osilib, sovuq kunlari esa aksinça badanga taqalib turadi, sababi esa moyak haltasidagi aqlli harorat boşqaruvçi (intelligent temperature control system)  mavjudligidadir, uruğni sifatli işlab çiqişi uçun kerakli haroratni boşqarib turadi.

Şu örinda bir oğiz moyak ösmalari haqiada aytib ötişimiz kerak çunki moyaklarni yuqorida bölişi moyak ösmalar xattoki xavfli ösma (rak)ga ötib ketiş havfi yuqori va moyak raklari boşqa raklarga aksinça juda yoş yigitlarda 15-35yoşlarda uçraydi. American Cancer Society’ning statistik ma’lumotlariga köra bir yilda tahminan 8700 ta yangi moyak raki voqeasi bilan murojaat qilinadi.

Moyak ösmasining eng köp uçraydigan belgisi oğriqsiz moyakning kattalaşişidir. Kamdan kam hollarda biroz oğriqli, noqulaylik, oldingidan oğirlaşgandek his qilinişidir. Umuman olganda şu va şu kabi belgilar bezovta qilsa şifokorga murojaat qiliş körikdan tekşiruvdan ötiş eng toğri yoldir.

Endi sizlarga 10 ma’lumotni taqdim etamiz:

1-Moyaklarda bir kunda tahminan 200 million spermatozoid işlab çiqariladi.

2-Vujudining oğirligini 14%ni taşkil qiladigan moyak çigirtka moyagidir, Insonniki 0,7%ni taşkil qiladi.

3-‘Avokadö sözi, Qadimgi Misrliklarining Aztek tilida moyak degani, Orxideya ham yunonçadan moyak sözlaridan asos qiib olingan. Moyak yalliğlanişi – orxit quloğizga çalingan bölsa kerak

4-Moyak ölçami va ovoz qalinligi munosabati toğri emas, moyagi kiçik baqiroq maymunlarni ovozi ança gur va qalindir. 

5- Moyaklarni taşqarida turişi taşqi havf riski yuqori bölsa ham uruğ işlab çiqariş uçun optimal şaroit uçun kerak.

6-Right Whale kitining moyaklari 1.1 tonnadir, böşalganda 4.5litr maniy böşatadi.

7-İslanda’da işlab çiqariladigan maşhur pivoni bijğitiş uçun ham kit maniysidan foydalniladi.

8-Har bir spermatozoid tahminan 5megabaytlik ma’lumot öz içida tutadi (avvallari komputerlarda floppy A disk bolardi şunga atigi 4.5megabayt ma’lumot siğardi). Şu ma’lumotlarga asoslanib bir martalik jinsiy aloqada erkak kişiga öz geniga tegişli ma’lumotlardan tahminan eng kamida 110 gigabaytini ayol organizmiga böşatar ekan.

9- Butun a’zolarimiz içida eng köp turli tuman proteinlar miqdori moyaklarda mavjuddir. Ilmiy tekşirişlar ma’lumotiga köra inson organizmidagi proteinlarni 77% turi moyaklarda mavjuda bölib bularning 999tasi faqat moyaklarga tegişlidir, Boşmiyada boş miyaga tegişli oqsil turi 318tagina xolos ekan. Şu ma’lumotdan ham hulosa qilib hayvon (qöy lampoçkasi xalq tilida) moyaklarini iste’moli töğri iş emasligiga kişi amin bölinadi. Sababi oqsillar öta allergendirlar va butun baribir boşqa organizmlarga foydasi yoq, içidagilar hazm traktida özligi yoqotib odam moyagiga yetib bormaydi.

10-Erkaklarining 65%ida çap moyak pastroqda joylaşadi, ilmiy asosi: çap moyak embryonal rivojlaniş davrida arteriyasini aortadan ong moyakka nisbatan pastroqdan oladi.