• Apr

    11

    2011
  • 187
img

Aspyermiya /Gipospyermiya/Ryetrograd eyakulyatsiya

 Eyakulyatning yo'қligi va/yoki kam miқdorda chiқishi

Eyakulyat chiқmasligiga asosan ikki sabab bo'lishi mumkin bular ryetrograd eyakulyatsiya (uruғning orқaga (siydik қopiga) қochishi) va emissiyaning buzilishlaridir (uruғning uruғ tizimchisi(vazdeferens)dan orқa uryetraga (posterioruretra) tashlab byerila olmasligidir). Umuman eyakulyatning bo'lmasligi ASPYeRMIYa dyeyilsa ҳam buni ko'pchilik adashtiradigan eyakulyatda umuman uruғ(spyermatozoid)larning bo'lmasligi AZOOSPYeRMIYadan farқlash kyerak bo'ladi. Chunki yosh byemorlarni ҳar ikki ҳolatda ҳam farzandsizlik urolog-andrologga murojaat қilishiga olib kyeladi. Eyakulyatsiyani izdan chiқishiga asosan orқa miya (umurtқa poғonasi)dagi jaroҳatlar sabab bo'lsa kamdan kam ҳolatlarda bo'lsa ҳam қandli diabyet va tarқoқ sklyeroz kabi nyevrologik kasalliklarni kuzatishimiz mumkin. Bundan tashқari қon bosimini davolashda ishlatiladgan ba'zi dorilar ҳam sabab bo'ladi. Ryetropyeritonial opyeratsiyalar byeldagi opyeratsiyalar paytida simpatik nyerv tugunlarini jaroҳatlanishi juda ko'p uchraydigan sabablaridandir.
Aspyermiyaning yana bir sababi orgazm bo'lmasligi bilan birga kyeladigan psixologik muammodir. Azoospyermik bo'lmagan byemorlarning asosiy muammosi yetarli miқdorda spyerma to'plashidir. Buning uchun androlog bilan birga maslaҳat қilishlari kyerak bo'ladi.
Ryetrograd eyakulyatsiyani shifokor juda osonlik bilan tashxis қila oladi. Ya'ni aspyermiyaga shikoyat қilib kyelgan byemorga uruғ analizi buyuriladi va oragazm bo'lish juda muҳim bu yerda, shundan so'ng siydik analizi topshiriladi. Siydik analizida bir dona spyermatozoidni topilishi ryetrograd eyakulyatsiya diagnozi uchun yetarli bo'ladi.
Eyakulyatning asosiy miқdori uruғ pufakchalaridan kyelganligi sababli agar ryetrograd eyakulyatsiya yuz byermayotgan bo'lsa, ya'ni kam miқdorda eyakulyat bo'lsa jarayonga uruғ pufakchasi қatnashmayotgan bo'ladi. Bu ҳolatda nisbiy yoki to'liқ eyakulyator kanal byerkligi ҳaқida o'ylash kyerak bo'ladi. Palpator uruғ tizimchasini paypaslanmasligi odatda uruғ pufakchasini ҳam agyenziyasi (tuғma rivojlanmaganligi) Tashxis uchun transryektal ultratovush tyekshiruvi (TRUZI) қilinadi (prostatadagi kistalar, ularning o'lchami va joylashishi, uruғ tizimchasini agyeniziyasi va ҳ.k). TRUZI da topilgan ma'lumotlarga ko'ra andrologi shifokori byemorga қaysi usuldagi davolashni tanlashni ҳal қiladi. (Prostata kistalarda ko'pincha (TUR-ED*)).
Byemorlarga қuyidagi algoritm bo'yicha yondoshish mumkin:
Aspyermiya /Gipospyermiya
Jinsiy parҳyezning muddatini aniқlash
(yetarli spyerma to'planishi uchun kyerakli muddatni byelgilash)
Eyakulyatsiyadan kyeyingi siydik taҳlili

(+)
(-)
 
Ryetrograd eyakulyatsiya
 
Simpatomimyetiklar(efyedrin),
Қovuқdan ishқoriy muҳitda
cpyerma to'plash (IUI)
 
Transryektal ultratovush
tyekshiruvi
 
Anormal
 
Normal
Uruғ pufakchasi
aspiratsiyasi
Emissiya yo'қ
 
 
Simpatomimyetiklar,
 
Elyektroeyakulyatsiya
 
(+)
 
(-)
 
Eyakulyator kanalda    
blok mavjud                  
 
Eyakulyator kanalda va
epididimlarda blok mavjud
 
TUR-ED                        
 
TUR-ED va pididimoanastomozlar
 

*Transuryetral eyakulyator kanal ryezyektsiyasi.
Yana shuni esdan chiқarmaslik kyerak-ki, uruғ pufakchasi va prostata androgyenlar nazorati ostida syekryetsiya(o'z maҳsulotini ishlab chiқaradi) қiladi. Shuning uchun androgyen dyefitsit ҳolatlarda ҳam eyakulyat ҳajmida kamayish kuzatiladi, lyekin bu ҳolat azoospyermiya bilan birga kyeladi.
Shuni ҳam inobatga olish kyerakki, ba'zi erkaklar uruғ analizi vaқtida yetarli ҳajmda eyakulyat chiқaraolmaydilar, bu ҳolatda tabiiy ҳajmni bilish uchun pryezyervativga tabiiy aloқada chiқarilgan eyakulyat ҳajmini baҳolash kyerak bo'ladi. Aspyermik va gipospyermik(<1.5 ml) ҳolatlarning barchasida қayta uruғ analizi va eyakulyatsiyadan kyeyingi siydik taҳlili o'tkazilishi shart. Eyakultsiyadan kyeyingi siydik bir idishga to'planadi va syentrifuga 300G 10 minut davomida қilinadi. So'ngra mikroskop ostida tyekshiriladi. Aspyermik byemorlarda ҳar bir ko'rish maydonida 10-15 dan ko'p spyermatozoid ko'rinishi kyerak. Gipospyermik byemorlarda antyegrad(normal chiққan) eyakulyatsatdan ko'p miқdorda kuzatilishi ryetrograd eyakulyatsiya tashxisini tasdiқlaydi. Ryetrograd eyakulyatsiya tashxisli byemorlarni davolashni myedikamyentoz va ba'zi tyexnik usullari mavjud va bular albatta androlog nazoratida o'tkaziladi. Ryetrograd eyakulyatsiyani davolash farzandsizlik bilan shikoyat қilib kyelgan byemorlarda aktual muammodir. Lyekin farzandsizlik muammosi bo'lmagan kyeksa yoshdagi turli yuқoridagi sabablar tufayli ryetrograd eyakulyatsiyasi mavjud byemorlar uchun davolash tanlov usulidadir.
Azoospyermik byemorlarning siydik taҳlilida bir dona spyermatozoidni topilishi ҳam bilatyeral to'liқ duktal obsturuktsiya yo'қligini o'rtaga chiқaradigan muҳim asosdir. Agar siydikda uruғ aniқlanmasa eyakulyator kanallarning bloki ҳaқida o'ylash kyerak bo'ladi.
Avvallari uruғ pufakchasini eyakulyatsiyaga қatnashayotganligini baҳolash maқsadida eyakulyatda fruktoza aniқlatilar edi. Bugungi kunda transryektal ultratovush tyekshiruvi natijalarining normal kyelishi bu shubҳadan ҳalos қiladi.
FSG (folikulla stimullovchi gormon) normal ko'rsatkichlarda bo'lsa moyaklar biopsiyasi қilish mumkin. Agar normal spyermatogyenyez mavjudligi aniқlansa yo'ldagi bloklarni ҳal қiluvchi ryekonsruktiv opyeratsiyalar o'tkazish kyerak bo'ladi. Obstruktsiya darajasini byelgilash uchun intraopyeratsion vazografiya o'tkaziladi. Gipospyermiyali oligozoospyermik byemorlarda moyaklar biopsiyasi odatda shart emas.