• Nov

    02

    2012
  • 1572
img

Erta bo'shalishga (EB) zamonaviy yondashuv. (Muddatdan oldin bo‘shalish (tez tashlash, erta bo‘shalish), Premature ejakulation, Pryejdyevryemyennaya eyakulyatsiya, Erken boşalma)

 Erta bo'shalishga (EB) zamonaviy yondashuv

      EB.ga tashxis қo'yish uchun bugungi kungacha aniқ krityeriylar byelgilanganicha yo'қ. Funktsional aktiv, rigid jinsiy olatni vagina (ayol jinsiy a'zosi)ga kirgandan so'ng қancha muddatdan IVELT (intravaginal ejaculatory latency time) so'ng eyakulyatsiya  ro'y byerish vaқti juftlarga ko'ra turli tumandir. Jinsiy ҳayotidan rozi juftlardan o'tkazilgan so'rovnomaga ko'ra  IVELT 4 bilan  7 minut orasidaligi aniқlangan. Lyekin o'tkazilgan ilmiy ishlar natijasiga asoslanib davolash krityeriysi қilib 2minutni ostidagilar byelgilab olingan. 2011 yil Yevropa urologlarini byergan tavsiyanomasida esa 1,5minut қilib byelgilangan. Kinsey, fikriga ko'ra erta bo'shalish dyegan tushincha aslida yo'қ butun emizuvchilarda eyakulyatsiya vaginaga kirishi bilan yuz byeradi dyeydi. (Kinsey 1984). Dunyoda syeksual aktivlikni oshkoraligi, syeksual қuvvatni potyentsiyani solishtirish boshlanishi va ayollarning libyerallashuvining boshlanishi natijasida vaginaga kirishi bilan bo'shaladigan erkaklar ayollar tarafidan aybdor sanalmoқda, ҳatto ajralishgacha bormoқda. Natijada tyez bo'shladigan erkak asabiylashadi, o'ziga ishonch yo'қoladi, tashқi dunyodan syekin o'zini izolyatsiya қila boshlaydi.  Erta eyakulyatsiya o'zini normal ҳisoblaydigan erkaklar orasida 30-40%  uchraydi. (Frank 1978, Reading and Wiest 1984).

IVELT  4-7 minut ҳisoblashlariga қaramay, Masters va Johnson erta bo'shalishga ta'rif byerarkan juftlarning mamnun bo'lishlari yetarli dyeb ҳisoblaydi. Қachonki, takrorlanadigan,  minimal jinsiy қo'zғatish ta'siri ostida tyez bo'shladiganlar vaginaga kirar kirmas yoki kirgach қisқa fursatda bo'shladiganlar, juftini ҳam ҳoxishi paydo bo'lmasidan nazorat қilaolmasdan bo'shaladiganlarda erta bo'shalish dyeyishadi. Misol uchun bir minut davom etadigan jinsiy aloқa, lyekin ikki tarafni ҳam қoniқtirsa buni erta bo'shalish dyeb ҳisoblamaydilar.

EBni 2 tipi mavjud: birlamchi; ilk koitus (jinsiy aloқa)dan  e'tiboran mavjud formasi, ikkilamchi; avvallari normal bo'lib kyeyin paydo bo'lgan formasi. Yana boshқa bir klinik tasnif organik va psixologikdir. Organik sabablarga orқa miya jaroҳatlari,  tarқoқ sklyeroz, opiat (narkotiklar)dan so'ng ҳolatlar kiradi. Қo'rқuv, er xotin orasidagi janjal, yoshlikdan noto'ғri jinsiy tarbiya va ma'lumotlari, oila ichki muammolari, yangi jinsiy partnyorlar va boshқalari psixopatologik faktorlardir.

Davolash 2 katyegoriyada olib boriladi:

1.Psixoanalitik va o'zini boshқarish usuli

1. Erkak o'zni boshқarishi

 

Қuyidagi usullari mavjud:

Ikkita aҳamiyatli ҳolat bor. Birinchisi avvalo pozitsiya (jinsiy aloқadagi erkakning ҳolati). Erkakning pastda ҳarakatsiz bo'lgan ҳolati eng kyechiktiradigan pozitsiyadir. Erkak yuқoriga қarab yotadi o'zini bo'shashtiradi, mushaklarni erkin қo'yib kuchanmaydi, ayol erkak ustida bo'ladi va juda syekin syekin xarakatlar bilan aloқani davom ettiradi.

Ikkinchisi nazorat (kontrol) irodasini rivojlantirishdir. Bo'shalishga yaқin diққatini boshқa narsalarga chalғitish. Ayniқsa ayoli erkakning jinsiy қo'zғatuvchi joylariga tyegmasligi kyerak bo'ladi. Va jinsiy ҳoxish uyғotadigan nuқtalarga ҳam tyegmasligi kyerak. Yoki қo'zғalishni susaytiradigan pozitsiyaga almashtirish kyerak bo'ladi.

Bu ҳolatda ba'zi erkaklar ishlari ҳaқida yoki kyelgusi ryejalarini o'ylaganliklarini aytishadi. Lyekin fikrni boshқa tarafga chalғitish jinsiy aloқadan olinadigan lazzatni susaytirishi mumkin. Shuning uchun nafas kontroli ҳam tavsiya қilinadi, ya'ni chuқur nafas olib 2-5soniya ushlab turib syekin chiқarish ҳam foydali bo'ladi. Ko'zlarni yarim ochiқ ҳolda bir nuқtaga tyermulib turish ҳam tavsiya etiladi.

Chuқur nafas olgach chiқarmasdan turib oldinga sal egilinsa қovuқ va prostata ustidagi bosimni orttirib parasimpatik nyerv tizimini қo'zғatib eyakulyatsiyani kyechiktirish mumkin. Eng katta foyda tyegadigan usuldir bo'lib bir paytda siydikni tutish uchun қilinidigan xarakatlardan orқa pyeshob mushaklarini қattiқ қisish ҳam mumkin.

Bu ҳarakatlarni boshida bajarish biroz mushkul tuyulishi mumkin. Lyekin vaқt o'tishi bilan odatlanilsa va jinsiy aloқa vaқtini uzatayotganini ҳis қilaboshlanishi bilan odatiy ҳolga aylanib boradi. Unutmaslik kyerakki bu mashқlar bilan nazorat irodasini shakllantiriladi. Shuni esdan chiқarmaslik kyerakki juda қattiқ byerilib kyetib jinsiy aloқani lazzatini buzish kyerak emas.

Kyegyel (KEGEL) mashқlari

Kyegyel mashқlari mushaklardan foydalaniladigan mashқdir. Tualyetga kirganda siydikni to'xtatish uchun ishlatiladigan mushaklardan kun davomida bajarib turilsa va jinsiy aloқa paytida ҳam shu mashқ қilinishi erta bo'shalishda yordami tyegishi mumkin.

2. MASTERS VE JOHNSON mashқlari

 

Masters va Johnson tomonidan ishlab chiқilgan. Erkak kishi yaxshilab қo'zғatilinib bo'shalish boshlanishi bilan jinsiy olatni, pyenisni, boshini қattiқ siқib bo'shalish ryeflyeksini susaytirishga қaratilgandir. Bu yerda e'tiborni boshқa tarafga emas aynan қo'zғatuvchi nuқtaga қaratilganligi bilan boshқa usullardan farқ қiladi.

Natijada erkak normal jinsiy aloқada қachon bo'shalib kyetishini bilib oladi va jinsiy aloқada қachon nazorat қilish kyerakligini bilib oladi. Lyekin bu mashқni pyenis vaginaga kirgizmasdan қo'l bilan қo'zғatilishi kyerak. Buni ayol kishi ҳam қilsa bo'lavyeradi yoki erkak kishi masturbatsiya қilsa ҳam bo'ladi bo'shalish boshlanishi bilan boshini bosildi. 10-20 syekund mobaynida turiladi. Biroz oғriқ bo'lishi mumkin lyekin zarar byeradigan shaklda bosish kyerak emas. Bu paytda eryektsiya ҳam biroz susayadi. 30 syekunddan kyeyin mashқ қaytalash kyerak. 3-4 marotaba қilish mumkin. Bir nyecha kundan so'ng foydasi syeziladi.

3. Boshla -To'xta (START-STOP) mashқi

 

Jinsiy aloқa paytida bo'shalish ҳissi kyelishi bilan toki bo'shalish ҳissi yo'қolguncha to'xtashdir. Ҳissi o'tib kyetgach yana aloқaga davom etiladi. 3 marta қaytargach kyeyin bo'shalish mumkin. Bir nyecha kunda foydasi syeziladi. Bajarish uchun ayol kishi ҳam albatta tushingan ҳolda yordamlashishi kyerak bo'ladi.

 

2.Farmakologik davolash.

Dori vositalari yordamida 10minutgacha uzaytirish mumkin. Maҳaliy kryemlar foydasi kamroқ kutilmagan nojo'ya ta'sirlari mavjud. Syelyektiv syerotonin қayta so'rilishini ingibitorlari (SSRI; Selektif serotonin re-uptake inhibitörleri) ҳozirgi kunda turli dozalash tartiblarida byerilmoқda. Lyekin bu dorilarni қabul қilishda yetarli tajribaga ega bo'lgan shifokor nazoratida turish shart chunki kutilmagan nojo'ya ta'sirlari mavjuddir.

3. Opyerativ davolash

Juda kamdan kam byemorlarga tavsiya қilinsa ҳam jinsiy olat boshchasini syezuvchanligini pasaytirish maқsadida mikrojarroҳlik usulida bajariladi. Nojo'ya ta'sirlarini oldindan shifokordan so'rab olish kyerak va foydali bo'lishga ko'z yetsagina jarroҳlik usulidan foydalanish kyerak bo'ladi. 

   KARIKATURALARDAN.........