• Nov

    23

    2014
  • 163
img

PROSTATA NIMA VA PROSTATA KASALLIKLARI NIMALAR ?

PROSTATA  NIMA VA PROSTATA KASALLIKLARI NIMALAR ?

(Prostata byezi adyenomasining opyeratsiyasi ҳaқida ko'proқ ma'lumot byerildi.)

            Prostata bu erkaklardagi  bir ichki syekryetsiya byezidir (ya'ni bir a'zodir bu bo'lmasa erkaklik xususiyatlari ҳam rivojlanmaydi).  Siydik pufagi(қovuқ)ning ostida joylashgandir. Siydik, siydik kanalidan o'tib, jinsiy olatdan tashқariga chiқadi. Siydik kanali bo'lsa jinsiy olatga prostata byezining ichidan o'tib ulanadi. Boshқacha қilib aytganda prostata byezi siydik kanalini uzuk singari o'rab olgan. Shuning uchun prostata byezi kattalashganda bu yo'lning tiқilishiga olib kyeladi va erkaklarda shunga boғliқ shikoyatlar boshlanadi.

Prostataning inson tanasida bir nyecha vazifasi bor bulardan voyaga yetganlarda asosiy vazifasi maniy(spyerma)ni ҳosil қiluvchi suyuқliklarning bir қismini ishlab chiқarib, spyermatozoidlarning xarakatlanishiga yordamchi bo'ladi.

Prostata kasalliklari nimalar?

Prostata byezining kattalashishi(adyenomasi) (xavfsiz)

Erkaklarning yoshlari ulғaygan sari (asosan 40 yoshdan  so'ng) prostataning ҳajmi ortadi, kattalashib boradi. Bunga tibbiyotda Prosatata byezining xavfsiz gipyerplaziyasi (PBXG) dyeyiladi. PBXG (xavfsiz o'smadir) rak kasalligi emas. PBXG 60 yoshdagi erkaklarning 60% ida bo'ladi va bu yoshdan o'tgan erkaklarning 40% ida ba'zi shikoyatlarga yo'l ochadi. Shu sababdan, asosan 50 yoshdan so'ng murojaat қilishlari juda ko'p uchratilgan ҳolatdir.

Prostata byezining yalliғlanishi (Prostatit)

Prostatit, prostata byezining yalliғlanishi kasalligidir, infyektsiya natijasida vujudga kyeladi. Ancha yosh davrlarda ko'rish mumkin. Bir nyecha turlarga bo'linadi. Siyish bilan boғliқ shikoyatlar, titroқ, oғriқ kabi turli tuman simptomlar bilan ҳam kuzatilishi mumkin. Umuman olganda bitta turidan қolganlari antibiotiklar bilan davolanadi.

Prostata raki

Yaxshi xaraktyerli kattalashuvdan boshқa bir tarzdagi kasallik ҳisoblanib. 70 yoshdan kyeyin yaқin 10 ta erkakdan 4 tasida prostata rakiga duch kyelish mumkin, (oxirgi adabiyotlar 50yoshdan kyeyin ҳam ko'payganini қayd etmoқdalar) faқat bu kishilarning ko'pchiligining ҳayotiga salbiy ta'sir ko'rsatmayotganligi uchun erkaklar urolog nazoratiga borishga қunt қilmaganliklari sababli juda kyech davrlarda aniқlanmoқda va noxush ҳolatlar bilan tugamoқda. Shu bilan birga, ta'kidlash lozimki yoshlikda bu kasallikka chalinganlar uchun kasallik ҳayotlariga o'ta salbiy  ta'sir қilishligi saқlanib қolyapti. Bu yerda rakni patologik darajasi muҳimdir.  Kasalga yondashishni byelgilashda katta aҳamiyatga ega.

Prostata byezi kattalashuvi(adyenomasi) PBXG da shikoyatlar va simptomlar nimalardan iborat?

Prostata byezi kattalashgan sari siydik kanalini siқib siydikni tiқiltira boshlaydi va siydikning normal oқishiga salbiy ta'sir қilaboshlaydi. Siydikning erkin oқishi chyeklangan sari siydik pufagi bu қarshilikni yengish va siydikni toraygan siydik yo'lidan otilib chiқishi uchun yanada ko'proқ kuch bilan қisқara boshlaydi. Vaқt o'tgan sari қovuқ dyevorlari қalinlashadi, ammo қisқarish kuchi ozayadi, siydik pufagi to'liқ bo'shalmaydi va  siydik қola boshlaydi.

Yoshingiz 40da yoki 40dan yuқori bo'lsa va қuyidagi shikoyatlardan biri yoki bir nyechtasi sizda kuzatilsa bu, prostata byezi adyenomasiga boғliқ bo'lishi mumkin.

·         Siyishda қiynalish

·         Kuchanib siyish yoki siydik oқishining, bosimining pasayishi

·          Siyishni boshlashda kyechikish yoki kutish

·         Uzoқ siyish

·         To'satdan siydik siқilishi, siydik қochishi xissi

·         Tyez tyez siygani chiқish

·         Kyechasi uyқudan uyғonib siygani chiқish

·         Siygandan so'ng siydik pufagini to'liқ bo'shatilmaslik ҳissi

·         Siydik қochishi

Urologga uchrash kyerak turli kishilar va tyelyevizor ryeklamalari, aptyekachilar tavsiyasiga ko'ra dori yoki boshқa narsalar қabul қilmang!!!

Birdan siyaolmaslik (to'liқ tiқilish)

Ba'zi erkaklar birdan siyaolmaslik ҳolatiga ҳam tushishlari mumkin. Bu umuman prostata byezining kattalashuvi byelgisidir. Siydik pufagi to'la faқat siydik kanali prostata tomonidan tiқilib қolgani uchun kishi siyaolmaydi, juda oғir ҳolatdir. Bunday ҳolatda darxol kasalxonaga murojaat қilishlari lozim. Urolog mutaxassisi jinsiy olatdan siydik pufagiga ingichka bir naycha (katyetyer) қo'yib siydik pufagini bo'shatadi. Bu ҳolat, umuman prostata kattalashuvi davolanishi uchun muolaja zarurligi ko'rsatidi.

Prostata kattalashuvida ta'sir қiladigan faktorlar: (masalan, irқ, atrof muҳit, syemirish)

PBXGning қora irқda oқlarga nisbatan yanada kyeng yoyilganligiga doir ma'lumotlar bor. Ғarb tibbiyotiga ko'ra syemirishning ҳam prostata kattalashuviga ta'siri bo'lishi mumkin, faқat prostataning kattalashuvi bo'yicha myexanizmlari xanuzgacha to'liқ ma'lum emas. Kishining yoshi va erkaklik garmoni ikki muҳim faktordir.

40 yoshga kirgan bir erkakning ҳyech bir shikoyati bo'lmasa ҳam Urolog mutaxassisi tomonidan yilda bir marta muolaja қilinishi kyerak. Doktoringiz oldindan sizning shikoyatlaringizni tinglaydi, sizga savollar byeradi, ko'rikdan o'tқazadi va kyerakli tyekshiruvlarni o'tқazadi natijalarga asoslanib tashxis қo'yib sizni davolaydi.

Kyerak bo'lishi mumkin bo'lgan ba'zi tyekshiruvlar:

·         Siydik taҳlili (infyektsion yoki emasligi, uydan olib kyelish kyerak emas, 3 soat siymasdan kyelinsa kifoyadir)

·         Қon taxlillari (prostata yoki buyrak kasalligi nazorati uchun)

·         Ryektal ko'rik (Prostataning kattalashuvi va ҳar қanday noodatiy ҳolat bor yuқligini tushinish uchun orқadan barmoқ bilan prostata muolajasi. Bu muolajada doktor sizdan tizza tirsak ҳolatida bo'lishingizni istaydi va muolaja қo'lқopi kiygan ҳolda ko'rsatkich barmoғi bilan orқadan prostatani muolaja қiladi.)

·         Urofloumyetriya (Siydik oқish kuchini va oқishining қanday bo'lishini tushinish uchun siydik oқish tyesti. Bu tyestda sizdan kompyutyerga boғliқ voronka shaklida maxsus bir idishga siyish istaladi. Bu tyest uchun ko'p suv ichilib siydik juda ҳam қistagan ҳolatda bo'lish kyerak.

·         UZI (Siyishdan oldin va siyib bo'lgach siydik қolgan yoki қolmaganligini bilish uchun ultrasonografiya).

·         TRUZI (Agar urologingiz muolaja va қon taҳlilida prostataning yaxshi xaraktyerli kattalashuvidan tashқari (masalan, prostata raki) boshқa bir kasallikdan shubxa қilsa transryektal (orқadan) ultrasonografiya va prostata biopsiyasini talab қilishi mumkin. Bu yo'l bilan ultrtovush apparatining ingichka bir қismi orқadan o'rnatilib prostata ko'rilishi mumkin va ҳajmini o'lchash mumkin. Kyerak bo'lsa juda ingichka bir igna bilan prostataning ҳar xil joyidan to'қimalar olinib bir gistalogiya mutaxassisi tomonidan mikroskop ostida tyekshiriladi. O'ylanganidyek oғir bir tadқiқot emas, osonlik bilan va kishiga ko'p byezovtalik byermasdan қilinishi mumkin, narkoz kyerak emas.

Boshқa tyekshiruvlar:

·         Shikoyatlaringizning darajasini yanada yaxshi baxolash uchun Ҳalқaro Prostata Shikoyat Baҳolash So'rovnomasini (IPSS) to'ldirishingiz kyerak bo'ladi. Shunda shikoyatingiz yanada aloҳida individual baҳolanishi mumkin.

·         Buyrak, siydik pufagi ultrasonografiyasi

·         Ba'zi erkaklarda aniқ tashxis қo'yish uchun va siydik pufagi funktsiyalarini o'lchash uchun Urodinamik tyekshiruv kyerak bo'lishi mumkin.

·         Ba'zida butun siydik yo'llarini ko'rsatish uchun Intravyenoz urografik kyerak bo'lishi mumkin.

Opyeratsiya bo'lishim kyerakmi?

Prostata byezining opyeratsiyasi, kishining shikoyatlarini ҳal қilishda eng muҳim usuldir. Kasallarning 90% i opyeratsiyadan so'ng mamnun bo'lishmoқda, faқat ҳar bir byemorga ҳam opyeratsiya kyerak bo'lmaydi. Urologingiz sizning shikoyatlaringizni, tadқiқot natijalaringizni, muolaja simptomlaringizni baҳolab sizga mos bo'lgan davolash usullarini taklif қiladi.

Kasallarning bir қismida shikoyatlar yengil bo'lishi mumkin va kishining kunlik ҳayotiga ta'sir қilmasligi mumkin, қilingan tadқiқotlar natijasida ҳam siydik yo'lida ortiқcha tiқilishlar kuzatilmasligi mumkin, bu ҳolatda xyech bir davolash қilinmasdan faқat  kuzatuv va nazoratda turishingiz kyerak bo'ladi.

Faқat ba'zi ҳollarda opyeratsiya қilish kyerak bo'lishi mumkin. Masalan siydik pufagining tamoman bo'shalmasdan buyrakka xavf solgan ҳolatlada  yoki ancha oldin aytib o'tganimiz to'satdan siydik to'xtash ҳollarida opyeratsiya kyerak bo'lishi mumkin.

Қo'shimcha sifatida dori bilan ҳam davolanishingiz mumkin. Bu usul ҳam kyeng tarқalgan. Bu yerda muҳimi bir faktor, bu dorilarning doimiy istye'mol қilish kyerak bo'ladi.

Davo chorasini tanlayotganizda siz va Urolog mutaxassisingiz қuyidagi faktorlarni ko'zda tutishingiz kyerak:

·         Shikoyatlaringizning kuchi va ҳolati

·         Bu shikoyatlarning sizni қanchalik byezovta қilayotgani

·         Bu muammolarning sizni ҳayot darajangizga қanchalik ta'sir қilishi

·         Prostata byezi kattalashuvi sababli soғligingizning қanchalik taxdidga solganligi (masalan siydik kanalining қay darajada tiқilganligi, yoki siyishdan so'ng siydik pufagida қancha siydik қolgani kabi;

 

Opyeratsiyaga rozi bo'lganda buning sizga kyeltiradigan foydalari yoki kyeltirishi mumkin bo'lgan zararlarini solishtirib bir қaror қilishingiz mumkin. Bu bosқichda Urolog sizga yordamchi bo'ladi.

KUZATUV VA NAZORATGA OLISh:

Urolog mutaxassisi sizni muolaja қilgandan so'ng faқat nazoratga chaқirib turishi mumkin. Xususan shikoyatlari ancha yengil bo'lgan va siydik kanalining ko'p tiқilmaganligi ba'zi byemorlar uchun faқat kuzatib borish ma'қul yo'l bo'lishi mumkin. Bu byemorlar yengil shikoyatlar sababli ҳayotlaridan mamnundirlar va shikoyatlarining prostata rakiga boғliқ bo'lmaganini bilganlarida xotirjam bo'lishadi. Bu kishilar ba'zi chora tadbirlar bilan shikoyatlarini yanada kamaytirishlari mumkin.

Қuyidagi ba'zi ҳayot tarzi o'zgarishlari bu kishilar uchun foydali bo'lishi mumkin.

·         Kyechalari, ayniқsa kyechasi yotishdan oldin olingan suyuқlik miқdorining kamaytirishi,

·         Ichilgan қaxva va choy miқdorining kamayishi: Bu ichimliklarning tarkibidagi kafyein siydik pufagini қisқartirishi va siydik miқdorini ko'paytirib kishining shiikoyatlarini orttirishi mumkin.

·         Қabziyat bo'lmaslik: To'la bo'lgan yo'ғon ichak siydik yo'lini yanada siқib shikoyatlarni ortishiga sabab bo'lishi mumkin.

·         Sigaryet chyekishni tashlash: Sigaryet bilan olingan toksinlar siydik yo'li bilan chiқib siydik pufagiga ta'sir қilishi mumkin va shikoyatlari ortishi mumkin.

·         Siydik pufagi mashқlari: Siydigingiz normal ҳolatda bajaring va tualyetdan chiқing. 5-10 daқiқadan so'ng takror tualyetga kiring va siyishga xarakat қiling. Shunday қilib siydik pufagining to'liқ bo'shaganiga ishonch xosil қilishingiz mumkin.

 

Bu maslaxatlarni tadbiқ қilib o'zingizni nazorat қiling, agar biror o'zgarish bo'lmasa bularni tadbiқ қilishni kyeragi yo'қ. Masalan choy ichmaslik shikoyatlaringizda kamayish syezilmasa, eskidyek ichishingiz mumkin.

Diққat! Avvalam bor bir Urolog mutaxassisiga muolaja қildirib bularni tadbiқ қiling. Unutmang, xyech bir shikoyatingiz bo'lmasa ҳam 40 yosh va kyeyin ҳar erkakning prostata muolajasi o'tkazilishi lozim.

Prostata byezining kattalashuvining dori bilan davolash

O'rta darajada shikoyatlari bo'lgan byemorlar uchun dori muolajasi қulay bo'lishi mumkin. Prostata kattalashuvida dori muolajasi byemorlarning shikoyatlarini kamayishiga boғliқdir, kasallikni davolamaydilar, doimiy istye'mol қilishlari kyerak. Dori to'xtatilganda shikoyatlar avvalgidan ҳam kyeskin orta boshlaydi.

Dori muolajasining foydalari bo'lishiga қaramasdan yuқorida aytib o'tgan opyeratsiya usulini kyerak emas dyegani emas. Shu sababli bu dorilarni istye'mol қilgan kishilarning 3 yoki 6 oyda bir martda nazoratga borishlari kyerak bo'ladi.

Prostata  byezining kattalashuvida 2 xil dori guruҳi mavjud. Bular қuyidagilardir:

·         Alfa blokator (prostatani bo'shashtiradi)

·         5 alfa ryeduktaza ingibitorlari (prostatani kichraytiradi)

Alfa blokatoralar.

Alfa blokatorlarning prostatani kattalashuviga boғliқ bo'lgan byemorlarda siydik tyezligi ortganligi va shikoyatlarning kamayganligini ko'rsatadi. Bu dorilar prostata ichidagi tyekis mushaklarini bo'shashtirib tiқilishni kamaytiradi va siydikni tyezlashtiradi.

Ta'siri: Shikoyatlarda tuzalish 1-2 xaftagacha қisқa bir muddatda bo'ladi faқat bir nyecha oy o'tishiga қaramasdan tuzalish bo'lmasa altyernativ muolajalarni қilish lozim.

Boshқa ta'sirlari: Eng asosiy ta'sirlari bosh oғriғi, charchoқ va bosh aylanishidir. Bu ta'sirlarning sababi shu kabi dorilarning tomirlarni ҳam bo'shashtirishi va қon bosimini tushirishidandir.

5 alfa ryeduktaza ingibitorlari

Alfa blokatorlardan aksincha, 5 alfa ryeduktaza ingibitorlari prostataning kattalashuviga sabab bo'lgan bir fyermyent ta'sirining bloklaydi. Buning natijasida tiқilishga sabab bo'lgan prostataning xajmi kichrayib kishining shikoyatlari kamayishi mumkin faқat bu kichrayish uzoқ muddat davom etadi 2-3 yil davolashdan so'ng prostata 20-30% darajaga tushishi mumkin. Bu dorining kichik ҳajmdagi prostata adyenomalarida effyektiv bo'lmasligi yozilgan.

Ta'siri: Ta'sirining boshlanishi 6 oygacha davom etishi mumkin.

Boshқa ta'sirlari: Boshқa ta'sirlarining ko'pchiligi dori istye'mol қilish to'xtatilgandan kyeyin kuzatiladi. Yana boshқa ta'sirlari jinsiy istakda kamayish, eryektsiyada қattiқlashishni қiyinlashishi, maniy miқdorida kamayishdir.

Kombinatsiyalangan davolash:

Kombinatsiyalangan davolash bilan yanada ko'p foyda olish yuzasidan ilmiy izlanishlar olib borilmoқda.

Boshқa eҳtimolliklar:

Fitotyerapiya, o'simlik dorilari bilan қilingan davolashdir. Bu tur gyerbal maxsulotlar bir қancha mamlakatlarda foydalaniladi. Bu tur davolanishlarni қabul қilgan byemorlarning shikoyatlari kamayishi mumkin. Lyekin bu mavzuda juda ko'p ilmiy ma'lumot yo'қ. Bu dorilar shikoyatlari kamaysa ҳam aniқ davolanish byermaydi.

Prostata kattalashuvini davolashni opyerativ usullar

Tibbiyotdagi tyexnologik rivojlanishlar bilan bir қatorda byemorlar uchun yanada қulay va yengilroқ xolda prostata kattalashuvini davolash turlari vujudga kyeldi. Shu bilan birga bu usullarning ko'pi prostata kattalashuvini davolashda oltin standart bo'lgan TURP (yopiқ prostata opyeratsiyasi) o'rnini olaoladiganchalik ta'sirli bo'lgani yo'қ. Bu usullar shulardir:

Prostatik styentlar

Lazyer davolash (Gyeliy lazyer bundan mustasno)

Intyersittsial davolash

Transuryetral elyektrovaporizatsiya

Transuryetal mikroto'lқinli tyerapiya

Prostata styentlar

Bu maxsus styent siydik yo'li ichida joylashtiriladi, kyengaygan styent prostatani tashқariga itarib siydik yo'lini ochadi va kyengaytiradi. Bu styentlar o'tkinchi yoki doimiy bo'lishi mumkin. Shu bilan birga prostata to'қimasining styent ichiga kattalashuvi, siydik yo'lida byezovtalik paydo қilishi kabi boshқa ta'sirlari bo'lishi mumkin.Umuman bu usul, siyaolmagan va xyech bir jarroxlik usulini қabul қilolmaydigan ҳamroҳ kasalliklari (yurak, o'pka) muammolari bo'lgan byemorlar uchun қulay bo'lishi mumkin. Eskirgan bir usuldir.

Lazyerli davolash

Bu tyexnik usulda jinsiy olat uchidan kirilib (maҳalliy yoki umumiy anyestyeziya ostida) kattalashgan prostata to'қimasiga lazyer naychasi o'rnatiladi, Urolog mutaxassisi to'ғridan to'ғri ko'rayotganda kattalashgan to'қimaga lazyer enyergiyasini uzatadi. Prostata kattalashuvi muolajasida қo'llaniladigan bir nyecha tur lazyer bor. Nd-Yag, KTP (green light=yashil nur) va Holmium-Yag Lazer eng ko'p қo'llaniladiganlar. Nd-Yag to'қimadagi yoқish ta'siri sababli opyeratsiya yakunida ko'p shikoyatlar bo'lishi mumkin, shu sababli ishlatishdan chiқib bormoқda. Greenlight dyeyilgan KTP lazyer Nd-Yag dan yanada ta'sirli va yangi usuldir, ammo to'қimani tamoman chiқarib tozalash xususiyati yo'қ. Bu xususiyatga ega bo'lgan yagona lazyer Holmium-Yag lazyerdir.

Intyersittsial davolash

Bu usulda radio to'lқini yoki lazyer enyergiyasi, yuksak issiқlik yoki enyergiyada prostataga byeriladi va xajmi kichraytiriladi. Bu usulning foydasi siydik yo'liga zarar byermasligidir. Faқatgina maҳalliy anyestyeziya bilan қilinishi mumkin, қonash extimoli juda kamdir, davolash so'ngida naychaning қolish muddati қisқadir. Shu bilan birga uzoқ yillik natijalari ҳali ma'lum emas.

Transuryetral elyektrovaporizatsiya

Bu usulda TUR (yopiқ prostata opyeratsiyasi)ga o'xshaydi, faқat TURdagi kabi to'қima kyesilib chiқarilmaydi, uning o'rniga maxsus bir nay bilaan yuқori elyektr enyergiyasi bilan to'қima eritiladi. Ҳozirgi kunda ishlatilmaydi.

Transuryetral mikroto'lқin tyermotyerapiyasi

Bu yerda prostataga 55 darajagacha issiқlik byeriladi, siydik yo'li sovitilib muxofaza қilinadi. Shikoyatlari bir қancha kamayishi mumkin, siydik oқish tyezligi boshқa usullarga nisbatan oz ko'payadi. Ҳozirgi kunda ishlatilmaydi.

PROSTATA KATTALAShUVINING JARROXLIK YoRDAMIDA DAVOLASh USULI
Prostata kattalashuvini davolashda ommalashgan 3 opyeratsiya bor.

Bular:

·         Transuryetral prostata ryezyektsiyasi (TURP, yopiқ prostata opyeratsiyasi)

·         Қovuқ bo'yni orқali kirish

·         Ochiқ  prostata opyeratsiyasi

Transuryetral prostata ryezyektsiyasi (TUR-P, yopiқ prostata opyeratsiyasi)
Bu usul eng ko'p қo'llanilgan prostata opyeratsiyasidir, prostata kattalashuvi jarroxlik davolashni yaқin 95%i bu usulda қilinmoқda. Effyektiv usuldir. Anyestyeziya қo'llanilgandan so'ng (xududiy yoki umumiy) ingichka uryetraskop yordamida Urolog jinsiy olatdan kirgizib prostata to'қimasini elyektr oқimidan foydalanib kichik parchalar ҳolida kyesadi va tashқariga chiқaradi. Bu opyeratsiya jinsiy olat ichidagi siydik kanalidan kiritilib қilinganida қandaydir kyesilish yoki yara bo'lmaydi. Opyeratsiya yaқin 45-60 daқiқa davom etadi.

Қovuқ bo'yni orқali (Transuryetral prostata kyesilishi)

Prostata juda katta bo'lmagan ҳolatlarda, faқat torayish va tiқilish bo'lgan vaқtda қo'llaniladigan usuldir. Siydik pufagi bo'ynidan prostatagacha kyesiladi. To'қimani chiқarishga xojat yo'қ. TUR-Pchalik ta'sirli, boshқa ta'sirlari anchagina kamdir. Shu bilan birga faқatgina kichkina prostatalarga қo'llanilishi mumkin bo'lgan bir usuldir.

Ochiқ prostata opyeratsiyasi:

Agar prostata TUR-P қilinmaydigan darajada katta bo'lsa (60-80gr dan katta) қorinning tagidan bir kyesma kyesib chiқariladi. Bu boshқa usullarga қaraganda yanada oғir opyeratsiyadir, kasalxonada қolish va tuzalish muddati yanada uzoқroқdir.

Prostataning kattalashgan қismi chiқariladi va kapsulasini ichkarida қoldiriladi.

Қaysi anyestyeziya usulida opyeratsiya қilinaman?

Anyestyeziya shakli bir қancha byemor uchun muҳimdir. Xolbuki zamonaviy anyestyeziya bilan қilingan opyeratsiyalar anchagina ishonchli o'tmoқda va jiddiy қo'shimcha ta'sirlari juda ozdir. Ochiқ prostata opyeratsiyasi umumiy anyestyeziya ostida bajariladi. Boshқa usullarda (TUR-P, Gyeliy lazyer kabi) epidural, spinal (byeldan syezishni susaytirish) kabi xududiy anyestyeziya ҳam қo'llanilishi mumkin. Anyestyeziya mutaxassisi siz uchun eng қulay usulni қo'llaydi.

Spinal va epidural anyestyeziya bilan byelingizdan ukol tiқilinadi va bu xududni past қismida syezish susayadi, kishi oғriқ syezmaydi. Bu usulda opyeratsiya davomida kishining xushi joyida bo'ladi. Agar istasangiz anyestyeziya mutaxassisi sizni erkin xis қildiruvchi dorilar ҳam byerishi mumkin.

Gyeliy lazyer bilan prostata opyeratsiya:

Bu usul ҳam TUR-P ga (yopiқ prostata opyeratsiyasi) o'xshaydi. Oradagi farқ, to'қimalarni kyesish uchun elyektr enyergiyasi o'rniga Gyeliy lazyer enyergiyasi ishlatiladi. Yana jinsiy olatdan kirilib kattalashgan to'қimani lazyer bilan kyesiladi va tashқariga olinadi. Қilingan ilmiy izlanishlar bu usul TUR-P ga ҳam ochiқ opyeratsiyachalik ta'sirli ekanligini қo'rasatdi. TUR-P ga yoki ochiқ opyeratsiyaga ko'ra ijobiy tomonlari shulardir:

• Қonash extimolining yo'қdigi,

• Қisқa yotish muddati (Gyeliy 1 kun, TUR-P 2-3 kun, ochiқ prostata 5-7 kun)
•  Katyetyerni қolish muddati қisқa bo'lishi (Gyeliy 1 kun, TUR-P 2-3 kun, ochiқ prostata 5-7 kun)
• Aktiv ҳayotga қaytishning қisқaligi (Gyeliy 2-3 kun, TUR-P 3-4 xafta, ochiқ prostata 3-4 xafta)
• Gyeliy lazyer bilan prostata opyeratsiyasiga ilova қilingan bir jixoz yordamida(morsyelator-to'қimani parchalovchi) bundan buyon prostata қanchalik katta bo'lishiga қaramasdan ochiқ opyeratsiyaga xojat қolmasdan yopiқ xolda opyeratsiya қilinmoқda. Shunday қilib kishi juda ҳam қulay prostata opyeratsiyasi қilinishi mumkin va juda қisқa muddatda normal ҳayotga қaytishi mumkin.

Prostata opyeratsiyasi so'ngida қanday boshқa ta'sirlar bo'lishi mumkin?

Jinsiy ҳayotingizga ta'siri:

Prostataning kattalashgan қismining chiқarilishi umuman olganda erkakning jinsiy ҳayotiga yomon ta'sir қilmaydi. Agar opyeratsiya oldidan қattiқlashish қiyinchiligi bo'lmasa opyeratsiyadan so'ng bunday bo'lish extimoli juda ozdir.

Ryetrograd eyakulyatsiya (қuruқ bo'shalish, maniyni қovuққa o'tib kyetishi)

Prostata opyeratsiyalaridan so'ng umuman olganda vujudga kyelgan ҳolatdir. Kishining orgazm bo'lishi (zavқ olish) ta'sirlanmaydi, faқat bo'shalgan vaқtda maniy tashқariga otilish o'rniga siydik pufagiga, ortga қaytadi. Buning sababi prostata opyeratsiyalarida maniyning ortga қaytishini to'suvchi myexanizmning buzilishidir. Bu xolatda kishiga xyech қanday zarari yo'қ, maniy ilk siydik bilan otilib chiқadi.

Nasldorlik (farzand ko'rish xolati)

Yuқorida aytib o'tilgan қuruқ bo'shalish sababli prostata opyeratsiyasidan so'ng farzand ko'rish extimoli juda ozdir. Faқat bunga bir ximoyalanish usuli sifatida ko'p ishonish kyerak emas, chunki bu қuriқ bo'shalish ҳar erkakda ҳam ko'rilmaydi. Agar farzand ko'rish niyatingiz bo'lsa Urologingiz bilan maslaҳatlashing.

Orgazm ҳissi

Umuman olganda orgazm ҳissida o'zgarish bo'lmaydi.

Қattiқlashish қiyinchiligi

Bu extimol prostata opyeratsiyalaridan so'ng kamdir, faқat opyeratsiyaning turiga ko'ra farқli darajalarda kuzatilishi mumkin. Eng ko'p ochiқ prostata opyeratsiyasidan so'ng kuzatish mumkin (5-7%), TUR dan so'ng yanada pastdir, Gyeliy lazyer bilan қilingan opyeratsiyalardan so'ng dyeyarli umuman kuzatilmaydi. Opyeratsiya oldidan bu xolatlarni Urolog mutaxassisi bilan gaplashing. Ko'pgina yoshi o'tgan byemor uchun bu faktor muҳim bo'lmasligi mumkin, faқat aktiv jinsiy ҳayotingiz bo'lsa bu mavzuda doktoringiz bilan maslaxatlashing.

Siydik tutaolmaslik

Opyeratsiyadan so'ng siydik tutaolmaslik umuman olganda o'tkinchi bo'ladi va vaқt o'tgach tuzaladi. Doimiy siydik tutaolmaslik extimoli 1%dan past. Bu eҳtimol yana ochiқ prostata opyeratsiyasidan so'ng ancha ko'p uchraydi. Bu mavzuni opyeratsiyadan oldin doktoringiz bilan gaplashib oling.

Қonash
Opyeratsiya davomida yoki kyeyin қon oқishi mumkin. Bu extimol Gyeliy lazyer bilan қilingan opyeratsiyalardan so'ng dyeyarli xyech bo'lmagan.

Қaytadan opyeratsiya bo'lish:

Ҳar 10 ta erkakdan bittasi 10 yillik davr mobaynida yangidan kattalashuv yoki siydik yo'lida torayish (opyeratsiyaga boғliқ) sababli takroran opyeratsiya bo'lishi kyerak bo'ladi.

Asoratlar
Butun katta opyeratsiyalardan kyeyin asoratlar bo'lishi mumkin. Ko'krak infyektsiyalari, yurak muammolari, katta қon tomirlarda tiқilishlar kabi. Bugingi kunda bu asoratlar eng kam darajaga tushirilgan. Opyeratsiyadan oldin bularning paydo bo'lishini oldini olish yuzasidan choralar ko'riladi.

O'lim xavfi

Ҳar turli opyeratsiyada bu extimol bo'ladi, faқat bugingi kunda prostata opyeratsiyasiga boғliқ o'lim extimoli dyeyarli yo'қ dyesa ҳam bo'ladi(juda ozdir). Agar kishida қo'shimcha kasalliklar bor bo'lsa, (қandli diabyet, yurak kasalligi kabi) opyeratsiya oldidan bu xolat inobatga olinadi va kyerakli choralar ko'riladi.

Murojaat қilishdan қancha o'tgach opyeratsiya қilinaman?

Kasalxonaga murojaat қilgan kuningiz kyerakli tadқiқotlar o'tkaziladi va biror bir chyeklovlar bo'lmasa kyeyingi kunga opyeratsiya ryejalashtiriladi.

Kasalxonada nyecha kun қolaman?

Opyeratsiya turiga қarab o'zgaradi. Gyeliy lazyer bilan қilingan opyeratsiya uchun 1 kyecha қolib ertasiga kyetishingiz mumkin. TUR-P’da 2-3 kun, ochiқ opyeratsiyada bo'lsa 5-7 kun kyerak bo'ladi.

KASALXONADA ҚOLISh VA OPYeRATSIYa:

Kasalxonaga kyelishdan avval: Kasalxonaga kyelayotganda istye'mol қilayotgan dorilaringizni unutmang. Prostata opyeratsiyalari oldidan қon suyuқlatiruvchi dorilar bilan boғliқ dorilar(aspyerin kabi) istye'mol қilayotgan bo'lsangiz bularni 7 kun oldindan to'xtatishingiz kyerak bo'ladi. Bu xolatni doktoringiz bilan gaplashing.

Kasalxonaga kyelganimda nimalar қilinadi?

Kamchilik bo'lgan tyekshiruvlar o'tқaziladi. Agar қo'shimcha biror muammoingiz bo'lsa tyerapyevtlar tomonidan ko'rib chiқiladi. Opyeratsiya oldidan kyerakli tyekshiruvlar қilinadi.

Bular:

• Siydik taxlili

• Tana ҳarorati o'lchovi

• Қon bosimi o'lchovi

• EKG

• O'pka

• Қon taxlillari

Kasalxonada қanday soxadagi kishilar bilan uchrashaman?

Urolog mutaxassisi

Sizni opyeratsiya қiladigan doktoringiz yoki doktorlaringiz

Anyestyeziya mutaxassisi

Anyestyeziya mavzusida profyessional bo'lgan va sizning opyeratsiyanigiz uchun kyerakli bo'lgan anyestyeziya turini tanlab tadbiқ қiluvchi doktor. Opyeratsyai oldidan siz bilan gaplashib boshingizdan o'tkazgan kasalliklaringiz, allyergiya, oilaviy kasalliklar kabi mavzularda ma'lumot oladi va sizning olishingiz kyerak bo'lgan anyestyeziya turi xaқida ma'lumot byeradi.

• Dorilar: Istye'mol қilgan dorilaringizni anyestyeziya mutaxassisiga ayting

• Tish muammolari: Agar taқilgan tishlaringiz bo'lsa tayinlang

• Allyergiya: Қandaydir biror doriga, taomga қarshi bo'lgan allyergiyalaringizni ayting

• Orқa tomon(sirt)ingiz bilan boғliқ muammolar: Sirtingiz bilan boғliқ muammolar byeldan pastki қismda uvishtirish(syezishni susaytirish) tyexnikasi uchun muҳim bo'lishi mumkin.

• O'pka muammolari va sigaryet: Anyestyeziya mutaxassisi қanchalik sigaryet chyekishingizni so'raydi.

Sigaryet chyekuvchi kishilar sigaryetni 1 xafta oldin tashlashlari kyerak.

Xamshiralar:
Siz yotgan urologik bo'limda mavjud xamshiralar bu mavzuda maxsus o'қitilgan va tajribali xamshiralardir.

Opyeratsiya oldidan

Opyeratsiyaning xolatiga ko'ra ertalab yoki tushlikdan so'ng opyeratsiya қilinadi. Agar saҳar opyeratsiya қilinsangiz bir kun  oldin kyecha (soat 24 dan) va o'sha ertalab oғizdan yeyish va ichish bo'lmasligi kyerak. Agar tushlikdan so'ng opyeratsiya bo'lsangiz erta soat 8.00 dan oldin juda yengil tamaddi қilishingiz mumkin.

Soқol olish

Ochiқ prostata opyeratsiyasi қilinsangiz, opyeratsiya xonasida opyeratsiya oldidan қorin ostidan boshlab tozalaysiz.


Pryemyedikatsiya (opyeratsiya oldidan tinchlantiruvchi dorilar)

Opyeratsiya oldidan sizni tinchlantirish uchun va xayajoningizni pasaytirish uchun anyestyeziya mutaxassisi tomonidan ba'zi ukollar қilinishi mumkin.

Xonangizdan opyeratsiya xonasiga borish

Opyeratsiyaga kirishdan oldin sizga maxsus opyeratsiya kiyimlari kiydiriladi. Bitta opyeratsiya xonasi mutaxassisi bilan birgalikda maxsus arava(nosilka) bilan opyeratsiya xonasiga kiritilasiz.

Umumiy anyestyeziya olsangiz

Қo'lingizdan yoki kaftingizdan bir tomiringizga igna yordamida bir қancha ukollar қilinadi. Opyeratsiya davomida anyestyeziya mutaxassisi siz bilan shuғillanadi. Opyeratsiya so'ngida takror ҳushingiz joyiga kyeladi. Bu xolatda sizga niқob bilan kislorod byerilishi mumkin, ko'ngil aynishiga қarshi dori byerilishi mumkin. Agar yopiқ prostata opyeratsiyasi bo'lsangiz o'sha oқshom suyu ovқatlar byerishni umuman boshlasa bo'ladi.

Spinal yoki epidural anyestyeziya(byeldan uvishtirish)

Bu tur anyestyeziya byerilsa opyeratsiya davomida xushizda bo'lasiz. Agar xushingiz joyida қolishini istamasangiz қo'shimcha tinchlantiruvchi dorilar byerilib normal uyқuga kyetishingiz mumkin.  Opyeratsiya so'ngida oyoқlaringizdagi uvishishlik bir nyecha soat ichida tuzaladi.
Opyeratsiyadan kyeyin

Oldin uyғonish xonasida uyғonib bir muddat kutasiz, kyeyinroқ xonangizga chiқarilasiz. Bu yerda davomli xolatda xamshiralar tomonidan қon bosimingiz va tana ҳaroratingiz o'lchanib turiladi. Uyғonganingizda katyetyer ekanligingizni ko'rasiz, katyetyerga boғliқ ҳolda siyishga chiқishni xoҳlashingiz mumkin, bu normal ҳoldir. Gyeliy lazyer bilan opyeratsiya bo'lgan bo'lsangiz xyech қanday қonash va yuvish bo'lmaydi, ertasi kun katyetyer olib tashlanadi. Bu usulda katyetyerning tiқilish extimoli dyeyarli juda kamdir. Ochiқ prostata opyeratsiyasi yoki TUR-P bo'lgan bo'lsangiz naycha uzoқroқ muddat қoladi va ilk kunda siydik pufagingiz naychadan jo'natiladigan bir suyuқlik bilan yuviladi. Ochiқ prostata opyeratsiyasida ilk kunlarda oғriқ bo'ladi, buning uchun oғriқni to'xtatuvchi dorilar istye'mol қilishingiz kyerak bo'ladi.

Katyetyerning chiқarilishi

Gyeliy lazyer bilan opyeratsiya bo'lgan bo'lsangiz ertasi kun katyetyer chiқariladi. TUR-P bo'lgan bo'lsangiz 2-3 kundan kyeyin chiқariladi. Katyetyer chiқarilgandan so'ng ko'p suv ichiladi va normal siyaboshlaganingizdan so'ng kyetishga ruxsat byeriladi. Ilk siyishlarda tualyetga borguncha siyib қo'yish mumkin, bu bir nyecha kun ichida tuzaladi. Oz bo'lsada ba'zi byemorlar katyetyer chiқarilgandan so'ng siyaolmasliklari mumkin (10ta byemordan 1tasi), bu ҳolatda 2 kun yana katyetyerli қolishingiz kyerak bo'lishi mumkin, 2 kundan kyeyin takroran katyetyer chiқarilib siyishingiz kuzatiladi.

Kasalxonadan chiққish

Siyishingiz yaxshilashgandan kyeyin kyetishga ruxsat byeriladi. Siydigingiz biroz pushti kyelishi mumkin, siydikning boshlanishida yoki oxirida қonash kuzatilishi mumkin, bular normal xolatdir.
PROSTATA OPYeRATSIYaSIDAN KYeYINGI DAVR

Opyeratsiya turiga ko'ra turli tuzalish davri bo'ladi. Agar Gyeliy lazyer bilan opyeratsiya bo'lsangiz, bir nyecha kun ichida normal kunlik aktiv ҳolatiga қaytishingiz mumkin. Agar mashқlarni 2-3 xafta to'tatishingiz kyerak bo'ladi. Kyechki paytdan boshқa paytlarda ko'p suyuқlik iching va қabziyat bo'lmaslikka urinning. Siydik rangida syezilarli қuyuқlashish (қonash) bo'lsa doktoringizga murojaat қiling. Opyeratsiya so'ngida tuzalish davrida, siydik bilan birga қon қuyқumlari va to'қima parchalari chiқarishingiz mumkin, bu simptomlar normaldir.

Siydik tutaolmaslik

Ilk kunlarda tualyetga borguncha yoki nafasni ushlab turilganda, aksirish bilan siydik chiқib kyetish mumkin. Bular o'tkinchidir,  қisқa muddatda tuzaladi. Bu davrda ich kiyimingizni ichiga kichkina yumshoқ matyerial қo'yishingiz kyerak bo'lishi mumkin.

Nazorat

Opyeratsiya so'ngida 1inchi, 3inchi, 6inchi oylarda, kyeyinroқ ҳam bir nazoratga kyelishingiz kyerak bo'ladi.

Avtomobil xaydash

Gyeliy lazyer bilan opyeratsiya bo'lgan bo'lsangiz 2-3 kun ichida avtomobil xaydashingiz mumkin. Boshқa usullarda 3 xafta o'tgach xaydashingiz mumkin bo'ladi.

Ishlay boshlash

Gyeliy lazyer bilan opyeratsiya bo'lgan bo'lsangiz 2-3 kun ichida, boshқa usullarda opyeratsiya bo'lgan bo'lsangiz 3 xafta o'tgach ishlay boshlashingiz mumkin.

Jinsiy aloқa

Gyeliy lazyer bilan opyeratsiya bo'lgan bo'lsangiz doktoringiz aksini byelgilamagunicha қachon istasangiz aloқada bo'lishingiz mumkin. Boshқa usullar bilan opyeratsiya bo'lgan bo'lsangiz eng kamida 3 xafta jinsiy aloқada bo'lmasligingiz kyerak.

Қanday xollarda doktoringizga murojaat қilishingiz kyerak bo'ladi?

• To'satdan siyaolmaslik

• Yuқori isitma

• Siyayotganda қattiқ қizish

• Siydik kanalida kutilmagan қonash, siydikning қizil kyelishi

• Tuxumlarning shishsa, oғriқ bo'lsa